Social Business Global
Sivil toplumun hazırladığı kanun teklifi taslağı

Sosyal girişimciler artık yalnız değil.

Sosyal Fayda ve Sürdürülebilirlik Odaklı Sosyal Girişimcilik Kanunu Teklifi.

"Bu teklifi, ahilikten vakıf kültürüne, imeceden sadaka taşlarına uzanan medeniyetimizin ruhunu çağın ihtiyaçlarına taşımak için toplumun kolektif bilinciyle hazırladık. Amacımız, iyilik yapanların yalnız kalmadığı ve hep birlikte yürüdüğümüz bir sistem kurmak."

— İsmail Hilmi ADIGÜZEL, Sosyal Etki Girişimcisi

Bu metin bir sivil toplum taslağıdır; Social Business Global tarafından politika geliştirme amacıyla hazırlanmış ve ilgili bakanlıklarla paylaşılmıştır. Yürürlükte olan bir kanun değildir.
Legislation

Bir Paradigma Değişikliği.

Hedefimiz net: Sosyal girişimcilikte yasa ithal eden değil, bu alanda örnek modeller üreten bir ülke olmak. Bu taslakla, ahilikten vakıf kültürüne uzanan mirasımızı çağın ihtiyaçlarıyla buluşturmayı öneriyoruz.

Yasal Tanım

Sosyal girişimciliğin tanımı, ruhsatı ve denetiminin ilk kez açık kurallarla belirlenmesi öneriliyor.

İstihdam Odaklı Gönüllülük

Teklife eşlik eden istihdam odaklı gönüllülük protokolüyle, gönüllülük deneyiminin işe alımda değerlendirilmesi öneriliyor.

Şeffaf Denetim

DERBİS üzerinden izlenebilir, şeffaf ve hesap verebilir bir etki raporlama standardı öneriliyor.

Kamu İş Birliği

Kamu, sivil toplum ve özel sektör arasında sürdürülebilir bir iş birliği modeli önerilmektedir.

İhtiyaç

Neden bu kanuna ihtiyaç var?

Sosyal girişimler toplumsal sorunlara çözüm üretiyor; ama bugün hukuk onları tanımıyor.

Yasal tanım yok

Sosyal girişimler dernek, vakıf, kooperatif ya da şirket gibi mevcut yapıların içinde, sosyal amaçlarını yansıtmayan kalıplarla çalışmak zorunda kalıyor.

Uygun bir tüzel kişilik yok

Hem gelir elde eden hem de kârını sosyal faydaya yönlendiren hibrit bir yapı tanımlanmadığı için kâr ile sosyal amaç arasındaki denge yasal güvenceden yoksun.

Desteklere erişim kısıtlı

Statüleri uygun olmadığı için sosyal girişimler hibelere, teşviklere, kamu ihalelerine ve Ar-Ge desteklerine çoğu zaman başvuramıyor.

Veri ve ölçüm yok

Sosyal girişimlerin sayısını ve etkisini gösteren merkezî bir kayıt yok; bu da politika üretmeyi ve kaynakları doğru yere yönlendirmeyi zorlaştırıyor.

Rakamlarla ihtiyaç

Sosyal girişimciliğe neden ihtiyaç var? Rakamlar anlatıyor.

Türkiye’de dezavantajlı gruplar ve çözüm bekleyen sorunlar, resmî verilerle. Her rakamın yanında kaynağı ve yılı yer alır.

4,44 milyon

Ulusal Engelli Veri Sistemi’nde kayıtlı engelli birey

%5,2 · hesaplanmış

~13,3 milyon

aileleriyle birlikte etkilenen kişi

hesaplanmış

%15,5

bu sayının nüfus içindeki payı

hesaplanmış

%5,2 kayıtlı engelli bireylerin nüfus içindeki payı

Hesaplama: her kayıtlı engelli bireyin 3 kişilik bir hanede yaşadığı varsayılmış ve TÜİK’in 2025 nüfusu (86.092.168) esas alınmıştır. Kayıtlı engelli sayısı (Temmuz 2025): ASHB, TBMM Engelli Bireyler Araştırma Komisyonu tutanağı

Engelli bireyler

Sağlık ve yaşlanma

Yoksulluk, gençler ve istihdam

Çevre ve hayvanlar

Etki

Kanun yürürlüğe girdiğinde

Teklif yasalaştığında sosyal girişimciler, kamu ve toplum için değişecek olanlar.

Yasal kimlik

Sosyal Girişim Faaliyet Belgesi ve vergi levhasındaki “Sosyal Şirket” ibaresiyle sosyal girişimler ilk kez tanınır; bu unvan haksız kullanılamaz.

Desteklere erişim

Teknopark ve TEKMER teşviklerine; bakanlık, Avrupa Birliği ve kalkınma ajansı proje çağrılarına başvurmanın önü açılır.

Ölçülen ve görünen etki

Sosyal fayda raporları ve bilançoları DERBİS’te toplanır, onaylanır ve kamuoyuyla paylaşılır.

İhtiyaç haritası

Bakanlıklar bölgesel ihtiyaçları kırmızı, turuncu ve sarı önceliklerle paylaşır; kaynaklar en acil soruna yönelir.

Planlı iş bölümü

Rezervasyon yöntemiyle hangi ihtiyacın kim tarafından üstlenildiği bilinir; aynı soruna yönelik dağınık çabalar azalır.

Güçlü iş birliği

Kamu, sivil toplum ve özel sektör aynı veri ve aynı kurallar üzerinden birlikte çalışır; sosyal sorumluluk projeleri izlenebilir hâle gelir.

Rakamlarla

Rakamlarla neler değişecek?

Teklifin getirdiği somut kurallar, süreler ve eşikler.

kâr sosyal etkiye
%60
kâr sosyal etkiye
Sosyal girişimler kârlarının en az %60’ını sosyal etkiye yönlendirir ya da çalışanlarının veya üretimlerinin en az %60’ıyla sosyal faydayı destekler.
MADDE 8
iş gününde belge
7
iş gününde belge
Sosyal Girişim Faaliyet Belgesi başvurusu en geç 7 iş gününde sonuçlanır.
MADDE 11
iş gününde inceleme
60
iş gününde inceleme
Sosyal faaliyet raporları en geç 60 iş gününde incelenip sonuçlandırılır; ret kararına itiraz hakkı vardır.
MADDE 19
öncelik kodu
3
öncelik kodu
Bakanlıklar bölgesel ihtiyaçları kırmızı, turuncu ve sarı olmak üzere 3 öncelik koduyla haritalar.
MADDE 25
ilde başvuru noktası
81
ilde başvuru noktası
Başvurular 81 ildeki il sivil toplumla ilişkiler müdürlükleri aracılığıyla çevrim içi yapılır.
MADDE 23
ortak kayıt sistemi
1
ortak kayıt sistemi
Sosyal girişimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri, raporları ve etkisi tek bir sistemde, DERBİS’te izlenir.
MADDE 2
günde kılavuz
60
günde kılavuz
Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde DERBİS kullanım kılavuzu yayımlanır; DERBİS’e geçiş için bir yıllık uyum süresi tanınır.
GEÇİCİ MADDE 6 · 2
iş günü düzeltme süresi
30
iş günü düzeltme süresi
Standartlara uymayan raporlar için yaptırımdan önce 30 iş günü düzeltme süresi tanınır.
MADDE 24

Kanun Taslağı Kapsamı.

29 maddeden oluşan bütüncül bir kalkınma modeli.

Sosyal girişimlerin yasal statülerinin belirlenmesi, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin tanımlanması. "Sosyal İnovasyon", "Sosyal Fayda Bilançosu" ve "Ulusal Sosyal İhtiyaç Haritası" gibi kavramların hukuki tanımı.

Madde 8: Sosyal girişimler; kârlarının en az %60'ını sosyal etkiye yönlendirmek, çalışanlarının en az %60'ını dezavantajlı kişilerden istihdam etmek veya üretimde sosyal fayda alanlarını en az %60 oranında desteklemek koşullarından en az birini sağlar.

Madde 14: DERBİS üzerinden adım adım faaliyet raporlaması ve rezervasyon yöntemi.

Madde 22: Vergi levhasının ticaret unvanı kısmında "Sosyal Limited Şirketi (S. Ltd. Şti.)" veya "Sosyal Anonim Şirketi (S.A.Ş.)" ibaresinin kullanımı.

Sosyal girişim başvuru işlemleri, DERBİS kullanım kılavuzu ve raporlama standartlarının belirlenmesi. Bakanlıkların bölgesel sosyal ihtiyaçları (Kırmızı, Turuncu, Sarı kodlarla) belirleyerek açık veri olarak paylaşması; sosyal proje standartlarının bu veriler ışığında oluşturulması.

İhlallerin ve idari yaptırımların düzenlenmesi; kanunun kademeli uygulanmasına yönelik geçici hükümler ile yürürlük ve yürütme maddeleri.

Tarihten bugüne

Tarihte sosyal girişimcilik

Dayanışmayı üretimle buluşturan fikir yeni değil. Ahilikten vakıflara, ilk kooperatiflerden bugünün uluslararası kararlarına uzanan belgeler, kurumlar ve kanunlar.

  1. 13. yy

    Anadolu ve Osmanlı

    Ahilik ve Ahi Evran

    Ahi Evran'ın Kayseri ve Kırşehir'de teşkilatlandırdığı Ahilik; dürüstlük, kardeşlik ve yardımseverliği esnaflık ve üretimle birleştiren sosyo-ekonomik bir düzendir. Eşi Fatma Ana'nın kurduğu Bacıyân-ı Rum ise kimsesiz kadın ve kızlara sahip çıkan bir kadın örgütlenmesi olarak bu geleneğin sosyal yüzünü temsil eder.

    Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı – Ahilik (Ahi Evran Kimdir?)

  2. 14.–19. yy

    Anadolu ve Osmanlı

    Osmanlı vakıf sistemi ve imaretler

    Osmanlı'da cami, medrese, hastane, çeşme ve imarethane gibi kamusal hizmetlerin büyük bölümü hayrat olarak vakıflarca kurulmuş; sürekliliği han, bedesten ve dükkân gibi gelir getiren vakıf mülkleriyle sağlanmıştır. Gelir getiren varlıkla toplumsal hizmeti kalıcı biçimde eşleştiren bu model, bugünkü sosyal girişimciliğin tarihsel öncüllerindendir.

    Kaynak: T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü – Tarihte Vakıflar

  3. 1472

    Anadolu ve Osmanlı

    Fatih Sultan Mehmed vakfiyeleri

    Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'daki dinî ve hayrî kurumları için düzenlenen vakfiyeler, fetih sonrası şehrin nasıl yeniden örgütlendiğini gösteren temel belgelerdir; ilk vakfiye 1472-73'te, külliye vakfiyesi ise 1482 civarında düzenlenmiştir. Bir hizmetin gelir kaynaklarını ve işleyişini yazılı kurallara bağlamasıyla vakfiye, kuruluş belgesi geleneğinin önemli bir örneğidir.

    Kaynak: Türk Tarih Kurumu, Belleten – K. Hayashi, "Fatih Vakfiyeleri'nin Tanzim Süreci Üzerine" (2008)

  4. 1844

    Dünya

    Rochdale Öncüleri

    İngiltere'nin Rochdale kasabasında pamuk fabrikalarında çalışan 28 zanaatkâr, ilk modern kooperatif işletme olan Rochdale Equitable Pioneers Society'yi kurdu. Uluslararası Kooperatifler Birliği bu girişimi modern kooperatifin ilk örneği ve kooperatif hareketinin başlangıcı sayar.

    Kaynak: International Cooperative Alliance (ICA) – History of the cooperative movement

  5. 1863

    Anadolu ve Osmanlı

    Mithat Paşa'nın Memleket Sandıkları

    Mithat Paşa'nın Pirot kasabasında kurduğu Memleket Sandıkları, çiftçiye küçük tutarlı tarımsal kredi sağlayan bir yardımlaşma sandığı olarak bugünkü Ziraat Bankası'nın temelini oluşturdu. Dayanışmaya dayalı finansmanın Osmanlı'daki ilk kurumsal örneklerindendir.

    Kaynak: T.C. Ziraat Bankası – Bankamızın Tarihçesi

  6. 1864

    Dünya

    Raiffeisen ve Heddesdorf Darlehnskassen-Verein

    Friedrich Wilhelm Raiffeisen, 1849'da Flammersfeld'de varlıklı üyelerin yoksullar için dayanışmayla kefil olduğu bir kredi derneği kurduktan sonra 1864'te Heddesdorf'ta kendi Darlehnskassen-Verein'ını kurdu. Bu kırsal kredi kooperatifleri, kendi kendine yardım ilkesine dayanan kooperatif bankacılığın öncüsü oldu.

    Kaynak: Neue Deutsche Biographie (Deutsche Biographie, Bavyera Bilimler Akademisi) – Raiffeisen, Friedrich Wilhelm

  7. 1969

    Türkiye Cumhuriyeti

    1163 sayılı Kooperatifler Kanunu

    24 Nisan 1969'da kabul edilen kanun, ortaklarının ekonomik menfaatlerini karşılıklı yardım ve dayanışma yoluyla sağlayan kooperatiflerin kuruluşunu ve işleyişini düzenler. Türkiye'de kadın kooperatifleri dâhil kooperatif temelli sosyal girişimlerin temel hukuki dayanağıdır.

    Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) Kütüphanede incele

  8. 1980

    Dünya

    Bill Drayton Ashoka'yı kurdu

    Bill Drayton, 1980'de 50.000 dolarlık yıllık bütçeyle Ashoka'yı kurdu; ertesi yıl, toplumsal sorunlara yenilikçi çözümler geliştiren sosyal girişimcilerden oluşan ilk Ashoka Fellow sınıfı seçildi. Ashoka, sosyal girişimcileri bulup destekleyen küresel bir ağ olarak alanın kurumsallaşmasına katkı sağladı.

    Kaynak: Marquette University – Honorary Degree: William Drayton (2011)

  9. 1983

    Dünya

    Grameen Bank kuruldu

    Muhammad Yunus'un 1976'da Bangladeş'in Jobra köyünde başlattığı mikrokredi araştırma projesi, 1983'te yoksulluğu azaltmayı ve yoksulları güçlendirmeyi amaçlayan bir bankaya dönüştürüldü. Grameen, yoksullara küçük krediler sunan mikrokredi yaklaşımıyla sosyal amaçlı finansmanın simge kurumlarından biri oldu.

    Kaynak: Grameen Bank – Introduction

  10. 1983

    Türkiye Cumhuriyeti

    2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu

    23 Haziran 1983'te kabul edilen kanun, yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşları, hangi amaçlarla yardım toplanabileceğini ve toplanan yardımların kullanımı ile denetimini düzenler. Bağış ve kampanya yürüten sivil toplum kuruluşları için temel çerçevedir.

    Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) Kütüphanede incele

  11. 1991

    Dünya

    İtalya 381/1991 sayılı Sosyal Kooperatifler Kanunu

    8 Kasım 1991 tarihli kanun, sosyal kooperatifleri toplumun genel yararına insanın gelişimi ve vatandaşların sosyal bütünleşmesi amacına hizmet eden kuruluşlar olarak tanımlar. Sosyal, sağlık ve eğitim hizmetleri sunan kooperatifleri ayrı bir hukuki kategori olarak tanıyan bu kanun, sosyal kooperatif modelinin temel referanslarından biridir.

    Kaynak: Normattiva (İtalya resmî mevzuat portalı) – Legge 8 novembre 1991, n. 381 Kütüphanede incele

  12. 2001

    Türkiye Cumhuriyeti

    4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

    17 Şubat 1926 tarihli 743 sayılı Kanun'un yerini alan 4721 sayılı Kanun, derneği kazanç paylaşma dışında ortak bir amaç için en az yedi kişinin oluşturduğu tüzel kişi, vakfı ise belirli ve sürekli bir amaca özgülenmiş mal topluluğu olarak tanımlar. Türkiye'de sivil toplum kuruluşlarının tüzel kişiliğinin temel kaynağıdır.

    Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) Kütüphanede incele

  13. 2004

    Türkiye Cumhuriyeti

    5253 sayılı Dernekler Kanunu

    4 Kasım 2004'te kabul edilen kanun, derneklerin, şubelerinin, federasyon ve konfederasyonların kuruluşu, faaliyetleri ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenler. Dernek çatısı altında yürütülen sosyal amaçlı çalışmaların bugünkü işleyiş kurallarını belirler.

    Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) Kütüphanede incele

  14. 2004

    Dünya

    Birleşik Krallık: Topluluk Yararı Şirketi (CIC)

    Companies (Audit, Investigations and Community Enterprise) Act 2004'ün 2. Kısmı, faaliyetlerini topluluk yararına yürüten şirketler için yeni bir şirket türü olan community interest company'yi getirdi; hükümler 1 Temmuz 2005'te 2005 tarihli CIC Yönetmeliği ile birlikte yürürlüğe girdi. Kâr amacıyla toplumsal yararı aynı şirket yapısında buluşturan, sosyal girişimlere özgü bir hukuki form sunar.

    Kaynak: legislation.gov.uk – Companies (Audit, Investigations and Community Enterprise) Act 2004, Part 2 Kütüphanede incele

  15. 2006

    Dünya

    Yunus ve Grameen Bank'a Nobel Barış Ödülü

    2006 Nobel Barış Ödülü, "ekonomik ve sosyal kalkınmayı aşağıdan sağlama çabaları" nedeniyle Muhammad Yunus ve Grameen Bank'a ortaklaşa verildi. Ödül, sosyal amaçlı iş modellerinin küresel ölçekte tanınmasında bir dönüm noktası oldu.

    Kaynak: NobelPrize.org – The Nobel Peace Prize 2006

  16. 2008

    Türkiye Cumhuriyeti

    5737 sayılı Vakıflar Kanunu

    20 Şubat 2008'de kabul edilen kanun, vakıfların yönetimi, faaliyetleri ve denetimi ile vakıf kültür varlıklarının korunmasını düzenler. Osmanlı'dan devralınan vakıf mirasını bugünün sivil toplum yapısına bağlayan temel düzenlemedir.

    Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) Kütüphanede incele

  17. 2011

    Uluslararası kuruluşlar

    AB Sosyal İşletme Girişimi (SBI)

    Avrupa Komisyonu'nun 2011'de başlattığı Social Business Initiative, sosyal işletmelerin gelişimini, sosyal ekonomiyi ve sosyal inovasyonu desteklemek için kısa vadeli bir eylem planı ortaya koydu. Girişim, sosyal işletmelerin diğer işletmelerle eşit koşullarda faaliyet gösterebilmesi için elverişli finansal, idari ve hukuki ortamı hedefler.

    Kaynak: Avrupa Komisyonu – Social enterprises Kütüphanede incele

  18. 2021

    Uluslararası kuruluşlar

    AB Sosyal Ekonomi Eylem Planı

    Avrupa Komisyonu 9 Aralık 2021'de, 2011 Sosyal İşletme Girişimi'nin sonuçları üzerine kurulan yeni sosyal ekonomi eylem planını kabul etti. Plan, sosyal ekonominin potansiyelini harekete geçirmek için somut tedbirler öngörür.

    Kaynak: Avrupa Komisyonu – Social Economy Action Plan Kütüphanede incele

  19. 2022

    Uluslararası kuruluşlar

    ILO: İnsana yakışır iş ve sosyal ve dayanışma ekonomisi kararı

    Uluslararası Çalışma Konferansı 110. oturumunda 10 Haziran 2022'de kabul ettiği kararla sosyal ve dayanışma ekonomisini (SDE) tanımladı: gönüllü iş birliği, demokratik yönetim ve kişilerin ve sosyal amacın sermayeden önce gelmesi ilkelerine dayanan kuruluşlar. Tanım, sosyal girişimlerin politika belgelerinde tanınmasına zemin hazırlar.

    Kaynak: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) – ILC.110/Resolution II

  20. 2023

    Uluslararası kuruluşlar

    BM Genel Kurulu A/RES/77/281

    BM Genel Kurulu 18 Nisan 2023'te kabul ettiği "Sürdürülebilir kalkınma için sosyal ve dayanışma ekonomisinin teşviki" kararıyla üye devletleri, gerektiğinde özel hukuki çerçeveler dâhil sosyal ve dayanışma ekonomisini destekleyen ulusal ve yerel stratejiler geliştirmeye teşvik etti. Karar, sosyal ve dayanışma ekonomisini sürdürülebilir kalkınma gündeminin parçası olarak tanır.

    Kaynak: Birleşmiş Milletler Resmî Belgeler Sistemi – A/RES/77/281

Uluslararası Kıyaslama.

Dünyadaki başarılı modellerle uyumlu, özgün bir yapı.

Sosyal girişimciliği veya sosyal ekonomiyi yasal olarak düzenleyen ülke ve bölgelerin güncel durumu:

ülke ve bölge
47
ülke ve bölge
Yürürlükte
33
Yürürlükte
Eyalet / bölge düzeyinde
5
Eyalet / bölge düzeyinde
Kabul edildi, yürürlüğe girmedi
2
Kabul edildi, yürürlüğe girmedi
Kanun teklifi aşamasında
3
Kanun teklifi aşamasında
Kanun değil, strateji
2
Kanun değil, strateji
Kaldırıldı
2
Kaldırıldı

Türkiye’de sosyal girişimciliğe özgü bir kanun henüz yok. Bu teklif, bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor.

  • Birleşik Krallık

    2004
    Yürürlükte

    Companies (Audit, Investigations and Community Enterprise) Act 2004 — Part 2 (CIC)

    Faaliyetlerini topluluk yararına yürüten şirketler için kâr dağıtımı sınırlı ve varlık kilitli 'Topluluk Yararı Şirketi' (CIC) türünü getiren 2004 tarihli kanundur.

    Kütüphanede incele

  • Macaristan

    2006
    Yürürlükte

    2006. évi X. törvény a szövetkezetekről

    Kooperatifler hakkındaki 2006 tarihli X sayılı Kanun, dezavantajlı üyelerine iş ve daha iyi sosyal koşullar sağlamayı amaçlayan sosyal kooperatif (szociális szövetkezet) türünü düzenler ve yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Güney Kore

    2007
    Yürürlükte

    사회적기업 육성법 (법률 제8217호)

    Sosyal işletmelerin Çalışma ve İstihdam Bakanlığınca sertifikalandırılmasını ve devlet desteğini düzenleyen, 2007'den beri yürürlükte olan özel kanun.

    Kütüphanede incele

  • Slovenya

    2011
    Yürürlükte

    Zakon o socialnem podjetništvu (ZSocP), Uradni list RS, št. 20/11

    2011 tarihli Sosyal Girişimcilik Kanunu (ZSocP), kâr amacı gütmeyen tüzel kişilerin sosyal işletme statüsü kazanma koşullarını düzenler ve 2014 ile 2018 değişiklikleriyle yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • İspanya

    2011
    Yürürlükte

    Ley 5/2011, de 29 de marzo, de Economía Social

    Sosyal ekonomi kavramını, yol gösterici ilkelerini ve sosyal ekonomi kuruluşlarını tanımlayan; 2026'da sosyal işletme tanımıyla genişletilen çerçeve kanun.

    Kütüphanede incele

  • Ekvador

    2011
    Yürürlükte

    Ley Orgánica de Economía Popular y Solidaria (LOEPS)

    Topluluk, dernek ve kooperatif sektörlerini kapsayan halk ve dayanışma ekonomisini tanımlayan, düzenleyen ve teşvik eden organik kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Meksika

    2012
    Yürürlükte

    Ley de la Economía Social y Solidaria (LESS)

    Anayasa'nın 25. maddesindeki sosyal ekonomi sektörünü düzenleyen ve Ulusal Sosyal Ekonomi Enstitüsü'nü (INAES) kuran federal kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Portekiz

    2013
    Yürürlükte

    Lei n.º 30/2013 (Lei de Bases da Economia Social)

    8 Mayıs 2013 tarihli 30/2013 sayılı Sosyal Ekonomi Temel Kanunu, sosyal ekonominin tanımını, kapsadığı kuruluşları ve yol gösterici ilkelerini belirler ve yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Fransa

    2014
    Yürürlükte

    Loi n° 2014-856 du 31 juillet 2014 relative à l'économie sociale et solidaire

    31 Temmuz 2014 tarihli 2014-856 sayılı Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Kanunu, ESS kapsamındaki işletmelerin koşullarını tanımlar ve ESUS (sosyal yararlı dayanışma işletmesi) onayını düzenler; yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Danimarka

    2014
    Yürürlükte

    Lov nr. 711 af 25. juni 2014 om registrerede socialøkonomiske virksomheder

    Sosyal ekonomik işletmeler için gönüllü bir tescil ve 'RSV' unvanı düzeni kuran kanun; 2026'da kaldırılması önerildi ancak kabul edilen metinden çıkarıldı.

    Kütüphanede incele

  • Romanya

    2015
    Yürürlükte

    Legea nr. 219/2015 privind economia socială

    Sosyal ekonomiye ilişkin 219/2015 sayılı Kanun, sosyal işletme belgesi ve içerme amaçlı sosyal işletme için sosyal marka sistemini düzenler; 2022 değişiklikleriyle yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Lüksemburg

    2016
    Yürürlükte

    Loi du 12 décembre 2016 portant création des sociétés d'impact sociétal

    12 Aralık 2016 tarihli Kanun, sosyal ve dayanışma ekonomisinin ilkelerini tanımlar ve bakanlık onayıyla verilen "toplumsal etki şirketi" (SIS) statüsünü oluşturur; yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Yunanistan

    2016
    Yürürlükte

    Ν. 4430/2016 (ΦΕΚ Α΄ 205/31.10.2016) Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

    4430/2016 sayılı Kanun, sosyal ve dayanışma ekonomisi kuruluşlarını ve sosyal kooperatif işletmeleri (Κοιν.Σ.Επ.) düzenler; Çalışma Bakanlığı siciline kayıt esasına dayanır ve değişiklikleriyle yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • İtalya

    2017
    Yürürlükte

    D.Lgs. 3 luglio 2017, n. 112 (impresa sociale)

    Sosyal işletme (impresa sociale) niteliğini kazanabilecek özel hukuk kuruluşlarının koşullarını, kâr dağıtım sınırını ve istihdam yoluyla sosyal içerme kurallarını düzenleyen 2017 tarihli yasama kararnamesidir.

    Kütüphanede incele

  • Letonya

    2017
    Yürürlükte

    Sociālā uzņēmuma likums

    Sosyal işletme statüsünü limited şirketlere tanıyan, kâr dağıtımını yasaklayan ve Refah Bakanlığı nezdinde sicil öngören kanun.

    Kütüphanede incele

  • Moldova

    2017
    Yürürlükte

    Legea nr. 845/1992 cu privire la antreprenoriat și întreprinderi, cap. VI¹ (introdus prin Legea nr. 223/2017)

    Girişimcilik Kanunu'na 2017'de eklenen bölümle sosyal işletme ve sosyal kazandırma işletmesi statülerini, Ulusal Sosyal Girişimcilik Komisyonunca verilmek üzere düzenleyen çerçeve.

    Kütüphanede incele

  • Slovakya

    2018
    Yürürlükte

    Zákon č. 112/2018 Z. z. o sociálnej ekonomike a sociálnych podnikoch

    112/2018 sayılı Sosyal Ekonomi ve Sosyal İşletmeler Kanunu, kayıtlı sosyal işletme statüsünü ve entegrasyon işletmesi gibi türlerini düzenler; birçok değişiklikle yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Bulgaristan

    2018
    Yürürlükte

    Закон за предприятията на социалната и солидарна икономика (ДВ, бр. 91 от 02.11.2018)

    2018 tarihli Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi İşletmeleri Kanunu, A ve A+ sınıfı sosyal işletmeleri ve bunların kaydını düzenler; 2019'dan bu yana yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Kosova

    2018
    Yürürlükte

    Ligji Nr. 06/L-022 për Ndërmarrjet Sociale

    Sosyal işletmeleri A ve B kategorilerinde tanımlayan, statü kazanma ve kaybetme koşullarını belirleyen kanun.

    Kütüphanede incele

  • Kolombiya

    2018
    Yürürlükte

    Ley 1901 de 2018 (Sociedades BIC)

    Her türlü ticaret şirketinin gönüllü olarak "Toplumsal Fayda ve Kolektif Yarar" (BIC) statüsünü benimsemesine imkân tanıyan kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Belçika

    2019
    Yürürlükte

    Code des sociétés et des associations (loi du 23 mars 2019), art. 8:4–8:5

    Şirketler ve Dernekler Kanunu'nun 8. Kitabı uyarınca kooperatif şirketlere Ekonomi Bakanınca 'sosyal işletme' onayı (agrément) verilmesini düzenleyen çerçeve.

    Kütüphanede incele

  • Tayland

    2019
    Yürürlükte

    พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม พ.ศ. ๒๕๖๒

    Sosyal işletmelerin tescilini, kâr dağıtım sınırlarını ve Sosyal İşletmeleri Geliştirme Ofisini düzenleyen 2019 tarihli özel kanun.

    Kütüphanede incele

  • Kamerun

    2019
    Yürürlükte

    Loi n° 2019/004 du 25 avril 2019 régissant l'économie sociale au Cameroun

    Sosyal ekonominin genel yönelimlerini, Sosyal Ekonomi Birimlerini ve Ulusal Sosyal Ekonomi Konseyi'ni düzenleyen çerçeve kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Vietnam

    2020
    Yürürlükte

    Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (Điều 10)

    Vietnam İşletmeler Kanunu'nun 10. maddesi, sosyal işletmeyi kârın en az yüzde 51'ini sosyal ve çevresel amaçlara yeniden yatırmayı taahhüt eden işletme olarak tanımlar.

    Kütüphanede incele

  • Peru

    2020
    Yürürlükte

    Ley N° 31072, Ley de la Sociedad de Beneficio e Interés Colectivo (Sociedad BIC)

    Ley 26887 kapsamındaki şirketlerin sosyal ve çevresel fayda amacını benimseyerek BIC statüsü kazanmasını düzenleyen kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Kazakistan

    2021
    Yürürlükte

    Закон РК от 24 июня 2021 года № 52-VII ЗРК (Предпринимательский кодекс, глава 6-1)

    2021 tarihli 52-VII sayılı Kanunla Girişimcilik Kodu'na eklenen 6-1. bölüm, sosyal girişimciliği tanımlar, kategorilerini ve devlet siciline kaydı düzenler.

    Kütüphanede incele

  • Uruguay

    2021
    Yürürlükte

    Ley N° 19.969 (Sociedades BIC)

    Ticaret şirketleri, SAS'lar ve fideicomisoların toplumsal fayda ve kolektif yarar (BIC) statüsünü benimsemesini düzenleyen kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Polonya

    2022
    Yürürlükte

    Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz.U. 2022 poz. 1812)

    Sosyal ekonomi kuruluşlarını tanımlayan ve valilikçe verilen 'sosyal işletme' (przedsiębiorstwo społeczne) statüsünün koşullarını düzenleyen kanun.

    Kütüphanede incele

  • Sırbistan

    2022
    Yürürlükte

    Zakon o socijalnom preduzetništvu ("Sl. glasnik RS", br. 14/2022)

    Sosyal girişimcilik statüsünün kazanılmasını, kâr kullanımını, raporlama ve denetimi düzenleyen; statünün yetkili sicile başvuruyla tescil edildiği kanun.

    Kütüphanede incele

  • Panama

    2022
    Yürürlükte

    Ley 303 de 31 de mayo de 2022 (empresas de beneficio e interés colectivo)

    Ticaret şirketlerinin en az iki etki kategorisinde faaliyet göstererek BIC statüsü kazanmasını ve Ticaret ve Sanayi Bakanlığı'nca denetlenmesini düzenleyen kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Çekya

    2024
    Yürürlükte

    Zákon č. 468/2024 Sb., o integračním sociálním podniku

    Özel ihtiyaçları olan kişileri istihdam eden işverenlere Çalışma Bakanlığınca 'entegrasyon sosyal işletmesi' statüsü verilmesini düzenleyen kanun.

    Kütüphanede incele

  • Brezilya

    2024
    Yürürlükte

    Lei nº 15.068, de 23 de dezembro de 2024 (Lei Paul Singer)

    Dayanışma ekonomisi girişimlerini tanımlayan, Ulusal Dayanışma Ekonomisi Politikası'nı düzenleyen ve Sinaes'i kuran federal kanun yürürlüktedir.

    Kütüphanede incele

  • Tacikistan

    2025
    Yürürlükte

    Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи соҳибкории иҷтимоӣ» аз 2 январи соли 2025, №2119

    Sosyal girişimciliği, sosyal işletme ve sosyal girişimci kavramlarını ve devlet siciline kaydı düzenleyen 2025 tarihli özel kanun.

    Kütüphanede incele

  • Amerika Birleşik Devletleri

    Vermont · Maryland

    2008
    Eyalet / bölge düzeyinde

    L3C (Vermont, 2008; 11 V.S.A. ch. 25) · Benefit Corporation (Maryland, 2010; Corps. & Ass'ns §§ 5-6C-01 vd.)

    ABD'de federal bir sosyal işletme kanunu bulunmayıp eyalet düzeyinde Vermont'un düşük kârlı LLC (L3C) ve Maryland'in kamu yararı şirketi (benefit corporation) düzenlemeleri öncü örneklerdir.

    Kütüphanede incele

  • Kanada

    Nova Scotia

    2012
    Eyalet / bölge düzeyinde

    Community Interest Companies Act, S.N.S. 2012, c. 38

    Nova Scotia'da topluma yararlı amaç güden 'toplum yararı şirketlerini' (CIC) ve bunların temettü sınırlarını düzenleyen 2012 tarihli kanun.

    Kütüphanede incele

  • Kanada

    British Columbia

    2013
    Eyalet / bölge düzeyinde

    Business Corporations Act, SBC 2002, c. 57, Part 2.2 (Community Contribution Companies)

    British Columbia Şirketler Kanunu'nun 2.2. kısmı, temettü ve varlık dağıtımı sınırlı 'topluma katkı şirketi' (C3) türünü düzenler.

    Kütüphanede incele

  • Kanada

    Québec

    2013
    Eyalet / bölge düzeyinde

    Loi sur l'économie sociale, RLRQ c. E-1.1.1 (L.Q. 2013, c. 22)

    Québec'te sosyal ekonominin katkısını tanıyan, sosyal ekonomi işletmesini tanımlayan ve hükümete eylem planı yükümlülüğü getiren 2013 tarihli çerçeve kanun.

    Kütüphanede incele

  • Bosna-Hersek

    Republika Srpska

    2021
    Eyalet / bölge düzeyinde

    Zakon o društvenom preduzetništvu Republike Srpske ("Službeni glasnik RS", br. 111/2021)

    Bosna-Hersek'in Sırp Cumhuriyeti entitesinde sosyal girişimciliği düzenleyen ve 2021'de entite resmî gazetesinde yayımlanan bölgesel kanun.

    Kütüphanede incele

  • Malta

    2022
    Kabul edildi, yürürlüğe girmedi

    Social Enterprise Act, Cap. 630 (Act IX of 2022)

    Sosyal işletme kuruluşlarını, düzenleyici otoriteyi ve sicili düzenleyen; kabul edilmiş ancak yürürlük tarihi henüz belirlenmemiş kanun.

    Kütüphanede incele

  • Özbekistan

    2026
    Kabul edildi, yürürlüğe girmedi

    Закон Республики Узбекистан от 17.08.2026 г. № ЗРУ-1168 (ст. 48¹ Закона «О гарантиях свободы предпринимательской деятельности»)

    Girişimcilik faaliyeti özgürlüğü güvenceleri kanununa sosyal girişimciliğe devlet desteği maddesi ekleyen 2026 tarihli kanun, 18 Kasım 2026'da yürürlüğe girecektir.

    Kütüphanede incele

  • Ukrayna

    2025
    Kanun teklifi aşamasında

    Проєкт Закону № 14156 про внесення зміни до Закону України «Про розвиток та державну підтримку малого і середнього підприємництва в Україні» щодо розвитку соціального підприємництва

    'Sosyal girişimcilik özneleri' kavramını mevzuata eklemeyi ve KOBİ'lere yönelik devlet desteklerini bunlara genişletmeyi öngören, komisyonda olumlu görüş almış kanun tasarısı.

    Kütüphanede incele

  • Karadağ

    2026
    Kanun teklifi aşamasında

    Predlog zakona o socijalnoj ekonomiji

    Hükümetin Haziran 2026'da kabul ederek Meclise sunduğu, sosyal ekonomi için ilk sistematik yasal çerçeveyi öngören kanun teklifi.

    Kütüphanede incele

  • Kuzey Makedonya

    2026
    Kanun teklifi aşamasında

    Предлог на Закон за социјални претпријатија

    Sosyal Politika, Demografi ve Gençlik Bakanlığının hazırladığı ve uyumlaştırılmış metni 2026'da kamuoyu görüşüne açılan sosyal işletmeler kanun tasarısı.

    Kütüphanede incele

  • Hırvatistan

    2015
    Kanun değil, strateji

    Strategija razvoja društvenog poduzetništva u Republici Hrvatskoj za razdoblje od 2015. do 2020. godine

    Hükümetin 2015'te kabul ettiği, sosyal girişimcileri tanıma ölçütlerini belirleyen 2015–2020 dönemi sosyal girişimcilik geliştirme stratejisi.

    Kütüphanede incele

  • İrlanda

    2024
    Kanun değil, strateji

    Trading for Impact: National Social Enterprise Policy 2024-2027

    2019–2022 Ulusal Sosyal İşletme Politikasının ardılı olan, beş hedef ve 57 eylem içeren 2024–2027 ulusal sosyal işletme politikası.

    Kütüphanede incele

  • Finlandiya

    2003–2023
    Kaldırıldı

    Laki sosiaalisista yrityksistä (1351/2003)

    Engelli ve uzun süreli işsizleri istihdam eden işletmeler için sicil öngören 2003 tarihli kanun, hedeflerine ulaşamadığı gerekçesiyle ücret desteği reformu kapsamında 1 Temmuz 2023'te yürürlükten kaldırıldı.

    Kütüphanede incele

  • Litvanya

    2004–2023
    Kaldırıldı

    Socialinių įmonių įstatymas Nr. IX-2251

    Engelli ve dezavantajlı kişileri istihdam eden işletmelere statü ve devlet desteği tanıyan 2004 tarihli kanun, engellilerin ayrıştırılmış iş yerleri yerine açık iş piyasasına katılımını teşvik etmek amacıyla 1 Ocak 2023'te kaldırıldı.

    Kütüphanede incele

  • Türkiye

    —

    Özel bir kanun yok

    Türkiye’de sosyal girişimciliğe özgü bir kanun henüz yok. Bu teklif, bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor.

    Kütüphanede incele

Veriye Dayalı Gerekçe.

British Council, Marmara Üniversitesi ve KUSIF gibi kuruluşların araştırmaları, Türkiye'de yasal tanım eksikliğinin sosyal etkiyi önemli ölçüde sınırladığını gösteriyor.

British Council · 2019

Türkiye’de Sosyal Girişimlerin Durumu

Türkiye’deki sosyal girişimlerin profilini, karşılaştıkları engelleri ve hukuki çerçeve eksikliğini inceleyen kapsamlı saha araştırması.

Çalışmayı aç

Marmara Üniversitesi · 2024

Türkiye’de Sosyal Girişimcilik ve Gelişim Süreci

Sosyal girişimciliğin mevzuat ve politika belgelerindeki yerini inceler; somut bir yasal dayanak olmadığı için üst politika belgelerinde yerini kaybetmeye başladığını tespit eder.

Çalışmayı aç

Koç Üniversitesi Sosyal Etki Forumu (KUSIF)

Sosyal Girişimcilik Serisi

Türkiye sosyal girişimcilik ekosistemine ilişkin araştırma, hukuk ve finansman yayınları.

Çalışmayı aç

Avrupa Komisyonu · 2019

Social Enterprises and Their Ecosystems in Europe — Country Fiche: Turkey

Avrupa Komisyonu adına hazırlanan ülke raporu; Türkiye’de sosyal girişimlere özgü bir yasal düzenleme bulunmadığını, bu yapıların vakıf, dernek, kooperatif veya şirket biçiminde faaliyet gösterdiğini tespit eder.

Çalışmayı aç

TÜSEV — Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı · 2010

Sosyal Girişimler ve Türkiye: İhtiyaç Analizi Raporu

Türkiye’deki sosyal girişimlerin güçlü ve zayıf yönlerini inceler; kavram karmaşası, yetersiz kurumsal yapılar ve kısıtlayıcı mali düzenlemeleri başlıca engeller olarak belirler.

Çalışmayı aç

Türkiye Sosyal Girişimcilik Ağı · 2020

Türkiye'de Sosyal Girişimciliğin Hukuki Statüsü: İhtiyaçlar ve Öneriler

Sosyal girişimcilerin seçebileceği hukuki yapıları ve yabancı ülke düzenlemelerini inceler; örgütlenme, finansman, vergilendirme ve sosyal güvenlik konularında öneriler sunar.

Çalışmayı aç

Afyon Kocatepe Üniversitesi · 2023

Türkiye'deki sosyal girişimcilik faaliyetlerinin sosyal gelişme endeksi bağlamında içerik analizi ile incelenmesi

163 sosyal girişimi Sosyal Gelişme Endeksi çerçevesinde inceler; çevre kalitesi ve fırsat eşitliği alanlarında daha fazla sosyal girişime ihtiyaç olduğunu tespit eder.

Çalışmayı aç

Türkiye'de sosyal girişimciliğin bugünkü hukuki çerçevesi için hangel Mevzuat Kütüphanesi'ni inceleyin.

Değişimin Parçası Olun.

Bu teklif, bir metinden öte toplumsal bir mirastır. Sosyal meselelerle uğraşan girişimcilerin yalnızca alkış değil, mevzuat desteği de gördüğü bir gelecek için çalışıyoruz.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

(Kanun teklifi biçiminde hazırlanmış sivil toplum taslağıdır; TBMM'ye sunulmamıştır.)

Sosyal Fayda ve Sürdürülebilirlik Odaklı Sosyal Girişimcilik Kanunu Teklifi

(6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili kanunlara ek olarak)

bölüm
4
bölüm
madde
29
madde
geçici madde
11
geçici madde
ek
5
ek